Śledzona dostawa 23 PLN · bezpłatna od 205 PLN

Poznaj Suzuki Harunobu: życie, styl i artystyczne dziedzictwo

Wśród wielkich nazwisk ukiyo-e, tego „przemijającego świata", który japońscy artyści opiewali od XVII do XIX wieku, Suzuki Harunobu zajmuje miejsce szczególne. Działający w Edo, dzisiejszym Tokio, w połowie XVIII wieku, zapisał się w historii drzeworytu jako jeden z twórców decydujących o przejściu ku barwie. Jego smukłe kobiece postaci, atmosfery przepełnione poezją oraz wyczucie wyrafinowania głęboko naznaczyły jego epokę i wciąż urzekają miłośników sztuki japońskiej. Ten artykuł proponuje wyważoną wędrówkę przez jego życie, techniczne innowacje i dziedzictwo.

Artysta epoki Edo

Suzuki Harunobu, którego narodziny umieszcza się zazwyczaj około 1725 roku, uprawiał swoją sztukę w Edo w okresie wielkiej witalności kulturalnej. Pod rządami Tokugawów miasto przeżywa wówczas znaczny rozkwit; zamożna ludność miejska, kupcy i uczeni, rozwija wyraźne upodobanie do rozrywek, literatury, teatru i obrazów. To właśnie w tym kontekście ukiyo-e, dosłownie „obrazy przemijającego świata", nabiera rozmachu, oferując szerokiej publiczności sceny z życia codziennego, portrety aktorów i przedstawienia kobiecej urody.

Dokładne informacje o wykształceniu i biografii Harunobu pozostają częściowo niepełne, jak to często bywa w przypadku twórców drzeworytu z tego okresu. Wiadomo jednak, że w latach sześćdziesiątych XVIII wieku wyrasta on na czołową postać sceny artystycznej Edo. Jego kariera, choć stosunkowo krótka, okazuje się niezwykle intensywna: umiera w 1770 roku, pozostawiając obfitą twórczość, która trwale wpłynęła na jego współczesnych i następców.

Obraz Koniczyna zaroślowa - Suzuki Harunobu  | Reprodukcja
Obraz Koniczyna zaroślowa - Suzuki Harunobu | Reprodukcja — reprodukcja Artem Legrand

Wynalazek nishiki-e

Imię Suzuki Harunobu jest nierozerwalnie związane z jedną z wielkich innowacji japońskiego drzeworytu: nishiki-e, czyli „obrazem brokatowym". Przed latami sześćdziesiątymi XVIII wieku drzeworyt najczęściej ograniczał się do kilku kolorów, nanoszonych ręcznie lub odbijanych w niewielkiej liczbie odcieni. Postępy techniczne umożliwiające drukowanie wielu kolorów z dużą precyzją radykalnie przekształcają możliwości tego medium, a Harunobu znajduje się na pierwszym planie tej ewolucji.

Ten przełom jest ściśle związany ze szczególną praktyką: kalendarzami ilustrowanymi, czyli e-goyomi, często zamawianymi przez kręgi uczonych amatorów na potrzeby prywatnej wymiany. Te luksusowe obrazy, wykonywane z najwyższą starannością i bez oszczędności, sprzyjały eksperymentowaniu z wielobarwnymi odbitkami o nowej jakości. Około 1765 roku ta dynamika daje początek w pełni barwnemu drzeworytowi, jaki znamy dzisiaj. Harunobu przyczynia się do ustalenia jego estetycznego języka, łącząc delikatne harmonie, gry nakładających się warstw i drobiazgową dbałość o detal tkanin i dekoracji.

Mitate (Parody) of Young Woman as Daikokuten (God of Good Fortune), Suzuki Harunobu
„Mitate (Parody) of Young Woman as Daikokuten (God of Good Fortune)", Suzuki Harunobu — Muzeum Narodowe w Tokio

Kobiece postaci i sztuka mitate

Twórczość Harunobu jest przede wszystkim słynna dzięki przedstawieniom kobiet, w tradycji bijin-ga, „portretu pięknych kobiet". Jego postaci wyróżniają się smukłą sylwetką, niemal nierzeczywistą gracją i pewną ponadczasowością. Daleki od poszukiwania zindywidualizowanego portretu, artysta dąży ku ideałowi delikatności: subtelne twarze, powściągliwe gesty, starannie ułożone szaty. Ta estetyka nadaje jego drzeworytom poetycką atmosferę, często zabarwioną marzeniem, dzięki czemu są natychmiast rozpoznawalne.

Harunobu celuje również w gatunku mitate-e, w tych kompozycjach, które przenoszą klasyczne, literackie lub mitologiczne tematy w ramy współczesne, zapraszając wykształconego widza do dostrzeżenia ukrytego nawiązania. Drzeworyt zatytułowany „Mitate (Parody) of Young Woman as Daikokuten (God of Good Fortune)" ilustruje ten nurt: kobieca postać przywołuje w nim, w sposób lekki i aluzyjny, jedno z bóstw szczęścia. Podobnie dzieło takie jak „Dance of Autumn Leaves" świadczy o jego upodobaniu do scen przepełnionych delikatnością i sezonowymi rezonansami, w których natura dyskretnie towarzyszy emocji.

Dance of Autumn Leaves, Suzuki Harunobu
„Dance of Autumn Leaves", Suzuki Harunobu — Muzeum Narodowe w Tokio

Ten podwójny wymiar — formalne piękno i gra nawiązań — sytuuje Harunobu na styku tego, co popularne, i tego, co uczone. Jego drzeworyty zwracają się do publiczności zdolnej docenić zarówno graficzną finezję, jak i erudycyjne aluzje, co po części tłumaczy trwały szacunek, jakim cieszyła się jego twórczość.

Dziedzictwo i reprodukcje

Potomność Suzuki Harunobu jest znaczna. Przyczyniając się do ustanowienia nishiki-e, otwiera on drogę pokoleniom artystów, którzy doprowadzą japoński drzeworyt do jego apogeum. Jego wpływ czytelny jest w nowej uwadze poświęconej barwie, kompozycji i przywoływaniu nastrojów — to wszystko zdobycze, które odziedziczą późniejsi wielcy mistrzowie ukiyo-e. Szerzej, japoński drzeworyt, którego Harunobu jest jednym z pionierów, wywrze w XIX wieku głęboką fascynację na artystach zachodnich, urzeczonych jego kadrowaniem, barwnymi płaszczyznami i formalną swobodą.

Obraz Kobieta i służąca - Suzuki Harunobu  | Reprodukcja
Obraz Kobieta i służąca - Suzuki Harunobu | Reprodukcja — reprodukcja Artem Legrand

Dziś jego dzieła są przechowywane i badane w licznych kolekcjach publicznych na całym świecie. Stanowią cenne świadectwa życia i wyobrażeń Edo XVIII wieku oraz oferują bramę do wyrafinowanego świata ukiyo-e. Dla tego, kto pragnie wprowadzić tę elegancję do własnego domu, reprodukcje pozwalają na nowo odkryć łagodność jego kreski, jak „Obraz Koniczyna zaroślowa - Suzuki Harunobu" czy „Obraz Kobieta i służąca - Suzuki Harunobu", które przedłużają pamięć o artyście, którego spojrzenie na piękno pozostaje zdumiewająco aktualne.

Odkrywać na nowo Suzuki Harunobu to zmierzyć, jak bardzo dzieło zrodzone w Japonii XVIII wieku może wciąż przemawiać do naszej wrażliwości. Między techniczną innowacją a wizualną poezją uosabia on przełomowy moment w historii drzeworytu, w którym barwa staje się nośnikiem stłumionej emocji. Jego imię zasługuje na to, by figurować wśród tych, które każdy miłośnik sztuki japońskiej powinien poznać.

Odkryj wszystkie reprodukcje obrazów Suzuki Harunobu.

Poprzedni artykuł
Powrót do Gazeta

Zostaw komentarz

Pamiętaj, że komentarze muszą zostać zatwierdzone przed opublikowaniem.